Uprawa fasoli szparagowej i tycznej — sadzenie, pielęgnacja, zbiory

Kiedy w maju słońce zaczyna grzać mocniej, a gleba się wreszcie nagrzeje, przychodzi ten moment — czas na fasolę. Mnie to zawsze przypomina dzieciństwo u babci w Piasecznie, gdzie wyrastała ona obok każdego płotu. Fasola szparagowa i tyczna to nie tylko proste w uprawie rośliny, ale też świetny sposób na obfite plony bez większych kłopotów. Pokażę ci, jak to robić, bo wierz mi — wyhodować tę fasolę potrafi każdy.

Kiedy i jak sadzić fasolę w Polsce

To najważniejsza sprawa: termin sadzenia. W Polsce fasolę sadzisz zawsze po ostatnich przymrozkach — najlepiej od połowy maja. W Mazowszu to zwykle między 15 a 25 maja. Jeśli sadzisz wcześniej, nasiona mogą zgniać w chłodnej glebie. Tak się stało mojemu sąsiadowi Waldkowi, który postanowił być mądrzejszy od przyrody.

Przed sadzeniem musisz przygotować stanowisko. Fasola lubi słoneczne miejsce — minimum 6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Jeszcze lepiej, jeśli będzie słonecznie przez cały dzień. Co do gleby: fasola nie jest wymagająca, ale najlepiej rośnie w podłożu pH 6,0–7,0, bogatym w humus. Jeśli twój ogród ma raczej słabą glebę, warto przygotować ją jeszcze jesienią, dodając kompost — około 20–30 kilogramów na 10 metrów kwadratowych. W wiosnę możesz jeszcze dosypać nawóz naturalnychny, np. Azofosku (około 40–50 złotych za 20 kg).

Nasiona sadzisz na głębokość około 3–4 centymetrów, w odstępach 10–15 centymetrów (dla fasoli szparagowej) i 8–10 centymetrów (dla fasoli tycznej). Jeśli sadzisz rzędami, zostawiasz między nimi około 30–40 centymetrów. Jedna paczka nasion (zwykle kosztuje 3–7 złotych) wystarczy na piękny fragment grządki.

Fasola szparagowa — te, które się wspinają

Fasola szparagowa, zwana też pnącą, wymaga trochę więcej uwagi niż jej kuzynka, fasola tyczna. Musisz jej zapewnić podporę.

Możesz to zrobić kilkoma sposobami:

• Tyczki drewniane — wbijasz je w ziemię, a roślinę podkierujesz delikatnie w górę. To tradycyjny sposób, tani (kilka złotych za wiązkę) i sprawdzony.
• Siatka — specjalna siatka ogrodnicza (około 15–30 złotych za metr kwadratowy) umieszczona między drewnianymi rewnymi stosami. Fasola sama się pnie.
• Żerdzie — możesz też zaimprowizować, używając starych gałęzi lub żerdzi z lata. Byle były stabilne.

Fasola szparagowa zaczyna owocować szybciej niż tyczna — zwykle po 50–60 dniach od wschodu. Dobrze jest sadzić ją falami, co 2–3 tygodnie, aby mieć świeżą fasolę przez cały sezon, aż do pierwszych przymrozków.

Fasola tyczna — kompaktowa i wydajna

Fasola tyczna jest moja ulubieńcem, bo nie wymaga żadnych podpór. Rośnie zwarta, krzewiasto, i daje ogromne plony. Sadzisz ją tak samo jak szparagową, ale nie musisz myśleć o tykach czy sieciach.

Owocuje szybciej niż szparagowa (45–55 dni), ale ma jeszcze jedną zaletę — zbiory są bardziej skoncentrowane w czasie. Jeśli sadzisz fasolę tyczną w środku maja, możesz zbierać ziarno około połowy lipca i kończysz zbiorę do września.

Pielęgnacja — proste, ale ważne

Tu jest piękno fasoli — nie wymaga zakaźną opieki. Ale kilka rzeczy powinieneś wiedzieć.

Podlewanie: Fasola lubi konsekwencję. Podlewaj ją regularnie, szczególnie w okresie kwitnienia i owocowania. Glebę należy utrzymywać wilgotną, ale nie podmokłą — jeśli będzie zbyt mokro, fasola może chorować. W okresie wysokich temperatur (powyżej 25 stopni Celsjusza) podlewaj rano lub wieczorem, nigdy w południe.

Zwalczanie chwastów: Fasolę warto mulczować — rozłóż warstwę słomy, kory lub kartonów wokół roślin. To utrzymuje wilgotność, zmniejsza wzrost chwastów i wyregulowuje temperaturę gleby. Dodatkowo unikniesz ręcznego pielenia, które może zniszczyć delikatne pierwiastki fasoli.

Nawożenie: Fasola jest rośliną bobowatą — sama wzbogaca glebę w azot dzięki bakteriom w korzeniach. Zwykle nie potrzebujesz dodatkowych nawozów azotowych. Ale jeśli chcesz być ostrożny, możesz zastosować nawozy uniwersalne co 3–4 tygodnie (np. Florovit: około 20 złotych za 1 kilogram), ale nie za dużo.

Choroby i szkodniki: To najczęściej pojawia się problem. Fasola może być zaatakowana przez mszyce lub plankę fasolową. Jeśli zobaczysz osłabienie rośliny lub białą powłokę na liściach, spryskaj ją preparatem ogólnospożywczym (np. Karate Zeon, około 40–50 złotych za 10 mililitrów) lub rozpuszczeniem środkami naturalnymi, jak wyciąg z czosnku czy mleko. Ważne: stosuj te opryski wieczorem, kiedy pszczoły nie latają.

Zbiory — moment, na który czekaliśmy

Fasola szparagowa powinna być zbierana, gdy strąki są jeszcze młode, elastyczne i łamią się z łatwością (zwykle gdy mają 10–12 centymetrów). Jeśli czekasz zbyt długo, ziarno się rozrasta i strąki robią się włókniste. Zbierz je ostrożnie, żeby nie zniszczyć pędu rośliny.

Fasola tyczna zbierana się inaczej. Zwykle czekasz, aż strąki całkowicie wyschnąn na roślinie — widać to po tym, że są suche, brązowieją i łatwo się tłuką. Wtedy wyciągasz całe strąki, a następnie łuszysz je, aby wydobyć ziarno. To można robić ręcznie, siadając sobie na werandzie z kubeczkiem herbaty i słuchając radia. Jedna roślina fasoli tycznej daje zwykle 200–300 gramów suchego ziarna.

Jeśli chcesz fasolę przechowywać, susze ją w przewiewnym miejscu (nie na słońcu, bo straci barwę). Po wysuszeniu przechowuj w pojemnikach hermetycznych, w chłodnym miejscu — taka fasola wytrzyma bez problemu rok lub dwa.

Rada na koniec: rotacja upraw

Pamiętaj, że nie powinnaś sadzić fasoli w tym samym miejscu dwa lata z rzędu. Fasola, mimo że wzbogaca glebę, może z czasem wyczerpywać pewne składniki. Zmień miejsce — sadzenie fasoli tam, gdzie były marchewki czy cebula, to doskonały plan. A jeśli sadzisz tam, gdzie rok wcześniej były pomidory, dodaj sobie nieco więcej kompostu.

Nie będę cię kłamać — kiedy w lipcu czy sierpniu zbierasz pierwszy słoik fasoli ze swojego ogrodu, to uczucie nie do opisania. Zainicjuj to dziś, a czterema miesiącami później złożysz sobie na śniadanie kartoflankę z fasolą, którą ty sam wyhodowałeś.