Dach i rynny — przegląd i konserwacja wiosną i przed zimą

Dach i rynny — co się kryje nad Twoją głową?

Wiosna. Śnieg topnieje, a Ty stoiś na ganku, patrząc na dach domu i zastanawiasz się, czy przetrwał zimę bez uszkodzeń. Rynny kapią, w Some miejscach widać kawałki lodu, a gdzieś tam wyrastają pierwsze trawki z pokrycia dachowego. Czy to może być groźne? Odpowiedź jest krótka — tak, może być. I dlatego właśnie warto poświęcić kilka godzin na regularny przegląd dachu i rynien, zamiast czekać, aż woda zacznie kapać do sypialni.

Pracuję w ogrodnictwie prawie trzydzieści lat, ale znam co najmniej tyle samo o domach i strukturach wokół nich. Mogę Ci powiedzieć bez wahania — właściciele domów ignorują dach dopóki coś nie „pęka" lub woda nie zaczyna wciąkać. To błąd. Dach to najbardziej narażony element Twojego domu, pierwszy punkt kontaktu ze wszystkim, co pada z nieba. A rynny? To drogi transportu dla wszystkich problemów, które mogą się z dachu zdarzyć.

Dlaczego dach i rynny są takie ważne

Słuchaj, mogę Ci długo opowiadać o konstrukcjach budowlanych, ale powiem to prosto — gdy woda przedostaje się do struktury domu, niszczysz fundamenty, ściany, poddasze i wszystko, co się w nim znajduje. Potem płacisz tysiące złotych na naprawę. A mogłeś wydać kilkaset na czyszczenie i przegląd.

Polska zima przynosi śnieg, lód i deszcze. Polska wiosna — śmieci, gałęzie i więcej deszczu. Jesień? Liście. Wszędzie liście. Każdy z tych sezonów naraża Twój dach i rynny na potencjalne uszkodzenia. Szczeliny się powiększają, dachy przechylają się, a rynny zapychają się tym wszystkim, co natura wyrzuca w naszą stronę.

Wiosenny przegląd dachu — co dokładnie robić

Zaczynam zawsze od tego samego — przegląd wizualny z bezpieczeństwa. Nie wchodzę na dach bez asekuracji, bez względu na to, jak pewnie czuję się na wysokościach. To nie jest kwestia odwagi, to kwestia rozsądku.

Po pierwsze, obejrzyj swój dach z ziemi. Weź lornetkę, jeśli masz. Szukaj:

• Pęknięć w dachówkach lub gontach — to będą ciemne linie lub kawałki brakujące
• Zmieszanych lub przesunięciu się czaszek dachowych — coś wyglądającego nierównie
• Zielonych czy czarnych plam — to mech, glony, może nawet grzyb
• Brakujących części kolorowania lub powłoki

Po drugie, sprawdź rynny. Weź drabin i wspinaj się ostrożnie. Wyjmij liście, igliwie, mech i wszelkiego rodzaju brud. W rynnie może być nawet trzydzieści, czterdzieści centymetrów złomu — to naprawdę częste odkrycie. Kiedy czyszczę rynny dla ludzi w Piasecznie czy Milanówku, często wyciągam prawdziwe gniazda ptaków, sieć pająków wielkości filiżanki i kamień wielkości pięści.

Po trzecie, sprawdź połączenia między dachówkami a kominami, oknami dachowymi i każdym innym miejscem, gdzie dach ma „dziury". To są miejsca, gdzie woda najchętniej się przedostaje. Szukaj szczelin, rozluźnionych uszczelnień, brakujących bitów lub kitu.

Czyszczenie rynien — tyle, ile myślisz?

Nie. To zajmie Ci więcej czasu, niż się spodziewasz. Czyszczenie rynny dla typowego dwupiętrowego domu zajmuje mi od czterech do sześciu godzin. Dlaczego? Dlatego że właściwie robię to — nie tylko usuwam główne brzydacje, ale też myję wewnętrzne ścianki, sprawdzam czy nie ma dziur lub ścieków, i upewniam się, że woda rzeczywiście płynie dokąd powinna.

Do czyszczenia potrzebjesz:

1. Stabilnej drabiny — nie użyczanej, ale Twojej, którą znasz
2. Śmietniczki na liście — kartonowych lub plastikowych
3. Rękawiczek roboczych — mogę powiedzieć, że brud w rynnie to nie zwykły brud
4. Węża z rozpylaczem — do spłukiwania osadów
5. Szczotki do czyszczenia metalowych lub plastikowych rynien
6. Poziomu — żeby sprawdzić, czy rynna rzeczywiście ma spadek w kierunku spustu

Czyszczenie powinno być regularnym zajęciem, nie jednorazową akcją. Ideał to czyszczenie rynien dwa razy do roku — na przełomie kwietnia i maja, oraz na przełomie września i października. Wtedy nie masz ani pełno śniegu ani pełno liści.

Jesienna konserwacja przed zimą

Jesień to inna bajka niż wiosna. Teraz myślisz nie o „co już było" tylko o „co będzie". Zima w Polsce to czasami pół metra śniegu, czasami zmarzające deszcze, czasami cykl marznięcia i rozmarzania, który bywa najgorszy ze wszystkich scenariuszy.

W październiku czy listopadzie musisz:

• Dokończyć czyszczenie rynien przed pierwszymi liśćmi jesiennymi, które przyjdą falą
• Sprawdzić uszczelnienia wokół kominów i wylotów wentylacyjnych — zima pokaże każdy drobiazg
• Upewnić się, że rynny i spusty są czyste i wolne — jeśli zatkają się teraz, tworzą się czapki lodowe
• Przejrzeć piwnicę czy strych pod kątem wycieków lub wilgoci — to ostatnia szansa przed zamarznięciem

Pamiętaj, że zimowe czapki lodowe to nie tylko „czasami pada woda". To powagi strukturalne. Gdy lód nabudowuje się w rynnie i na dachu, może ważyć kilkadziesiąt kilogramów na metr bieżący. Jeśli rynna nie jest solidnie przymocowana, może po prostu opaść.

Kiedy zawołać fachowca?

Słowem — zawsze, gdy nie czujesz się pewnie. Fachowy dekarza z okolic Warszawy lub podwarszawskich miast kosztuje od czterystu do siedmiuset złotych za godzinę. Jeśli musisz robić coś, co wymaga asekuracji, specjalnego sprzętu lub dostępu do wysokości — zapłacisz mu. Ale będzie to mniej niż remont domu zalany wodą.

Na pewno zatrudnisz fachowca, jeśli:

• Widzisz braki dachówek lub znaczące pęknięcia w pokryciu
• Rynny mają dziury lub są rozpadające się od rdzy
• Kominowe uszczelnienia są starze i zmieszane
• Masz wyciek wody do domu i nie wiesz skąd

Budżet na konserwację

Realistycznie? Przegląd i czyszczenie rynien możesz zrobić sam za około sto pięćdziesiąt złotych na materiały — drabin prawdopodobnie masz, rękawiczki i szczotki są tanie. Jeśli wynajmujesz fachowca, czekaj na koszt od czterech do dziesięciu tysięcy złotych w zależności od wielkości domu i złożoności problemu.

To koszty, którymi się steruje nie czekając. Czekanie na aż woda zaczyna kapać to koszty dwadzieścia tysięcy, trzydzieści tysięcy, czasem więcej.

Moja rada na koniec

Zadbaj o dach i rynny jak o ogród — regularnie, bez dramatu, z czuwaniem. To ci kosztuje dziś, ale chroni Cię przed katastrofą jutro. Zapewniam Ci, że gdy będziesz patrząć na swój dom za piętnaście czy dwadzieścia lat i dostrzeżesz, że dach wciąż trzyma się kupy — zrozumiesz, że te kilka godzin w promieniach słońca wiosną i jesienią było warte każdej sekundy.